کشتن سگ‌ها؛ راه‌حل نیست، فرار از مسئولیت است

یادداشت

گاز گرفتن یک انسان توسط سگ، به‌خودیِ‌خود اتفاق تازه‌ای نیست؛ آنچه این حادثه را به یک مسئله اجتماعی تبدیل می‌کند، نحوه مواجهه ما با آن است. اما اکنون برخی از فعالان رسانه‌ای کم‌تجربه، همگام و همسو با تعدادی از مسئولان دولتی، خواستار کشتن سگ‌ها شده‌اند.
البته شهر سنندج بارها شاهد کشتن بی‌دلیل سگ‌ها بوده است؛ حتی در شرایطی که هیچ حادثه‌ای مانند زخمی شدن یا مرگ انسانی بر اثر حمله سگ‌ها رخ نداده بود. اکنون افکار عمومی باید به یک پرسش پاسخ دهد: هر بار که تعداد زیادی از سگ‌ها را کشتند، چه میزان از مشکلات این حوزه کاهش یافت؟ آیا این اقدام مانع گازگرفتگی سگ‌ها شد؟
اکنون که برخی برای کشتن سگ‌های مقصر و غیرمقصر لباس رزم پوشیده‌اند، آیا کشتن این حیوانات باعث بهبود زخم مصدومان یا زنده شدن جان‌باختگان می‌شود؟ آیا از تکرار چنین حوادثی جلوگیری خواهد کرد؟ به نظر نمی‌رسد چنین باشد؛ زیرا اگر کشتن سگ‌ها راهکاری پیشگیرانه بود، امروز دیگر نباید شاهد وقوع چنین حوادثی می‌بودیم.
وقتی در اسلام بر ارزش اندیشیدن تأکید می‌شود، دلیلش همین روزهاست؛ روزهایی که باید پیش از واکنش‌های احساسی، بیندیشیم و از زیر بار مسئولیت شانه خالی نکنیم، حتی اگر پای یک سگ در میان باشد.
در این میان، نباید از نکته‌ای اساسی غافل شد؛ مسئولیت خانواده در مراقبت از کودکان. بر اساس اطلاعات منتشرشده، خانواده این کودک بارها از شهرداری خواسته بودند سگ‌های اطراف محل زندگی‌شان را جمع‌آوری کند، اما اقدامی صورت نگرفته بود. بنابراین، آنان نیز از وجود این خطر آگاه بودند. در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌شود که چگونه کودکی چهارساله بدون مراقبت کافی در کوچه رها شده است؟ این پرسشی است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
حال فرض کنیم این حادثه بر اثر برخورد یک موتورسیکلت یا دوچرخه رخ می‌داد؛ آیا باید همه موتورسواران و دوچرخه‌سواران را مجازات می‌کردیم یا تمام موتورسیکلت‌ها و دوچرخه‌ها را کنار می‌گذاشتیم؟
بارها نیز کودکان در اثر سهل‌انگاری یا لحظه‌ای غفلت خانواده‌ها در رودخانه‌ها غرق شده‌اند. آیا پس از آن رودخانه‌ها را خشکاندند؟ همچنین کودکانی بر اثر حوادث خانگی، از جمله خفگی در خواب، جان خود را از دست می‌دهند، اما این حوادث کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار می‌گیرند و کمتر درباره مسئولیت‌های انسانیِ پیشگیری از آن‌ها سخن گفته می‌شود.

واکنش‌های هیجانی و حمله به سگ‌ها هیچ توجیه انسانی، اخلاقی و مسئولانه‌ای ندارد.
کاری به این ندارم که برخی در این آب گل‌آلود به دنبال اثبات بی‌کفایتی رقیبان خود هستند، اما سگ‌ها را مرغ عروسی نکنید که هم در شادی و هم در شیون باید قربانی شود.
اوج فاجعه آنجاست که سگی در نقطه‌ای از شهر باعث مرگ کودکی شده، اما صدها سگ در نقاط دیگر شهر باید تاوان آن را بدهند و عده‌ای نیز برای کشتار آن‌ها با یکدیگر مسابقه بگذارند.

لحظه‌ای بیندیشیم.
جامعه‌ای که به جای حل مسئله، به حذف صورت مسئله عادت کند، دیر یا زود ناگزیر همان مسئله را دوباره تجربه خواهد کرد.

مرتضی حق‌بیان